Phố cổ Hà Nội

Khi nhắc đến Phố cổ Hà Nội là người ta nhắc đến một khu phố sầm uất nhất đất thủ đô, nhưng ẩn chứa trong đó biết bao giá trị văn hóa và lịch sử của người Hà Thành xưa.

Phố cổ là hệ thống những con Phố vô cùng độc đáo mang màu sắc riêng của Hà Nội. Nét đặc sắc không chỉ ở không gian kiến trúc mà còn chính từ những hoạt động hằng ngày của cư dân nơi đây: sinh sống, bán hàng, sản xuất, lễ hội, vui chơi giải trí, nghỉ ngơi… tạo nên một sức sống mãnh liệt để khu Phố cổ tồn tại vĩnh viễn và phát triển không ngừng.

Lịch Sử Hình Thành

Theo lịch sử ghi lại, khu Phố cổ Hà Nội nằm ở phía Đông của Hoàng Thành Thăng Long, được hình thành từ thời Lý – Trần với tổng số 61 phường. Tới thời Lê, người Việt xưa đổ về đây và tổ chức làm ăn, buôn bán tập trung tại 36 phường chính khiến cơ cấu đô thị nơi đây dày đặc và dần dần hình thành nên diện mạo Phổ cổ Hà Nội ngày nay.

Thời kỳ thực dân Pháp đánh chiếm Hà Nội cũng khiến cho khu Phổ cổ có nhiều thay đổi mạnh mẽ. Đường phố dần thay đổi, bổ sung hệ thống thoát nước, có hè phố, đường lát trải nhựa cùng với hệ thống chiếu sáng thủ đô. Bên cạnh những ngôi nhà mái cổ truyền thống, những tòa nhà tập thể, rất nhiều tòa nhà mang phong cách Châu Âu cũng được xây dựng ở đây.

Tồn tại lâu đời cùng với chiều dài lịch sử nghìn năm văn hiến của người Việt lại được kết hợp với nhiều giá trị văn hóa Châu Âu, Phố cổ Hà Nội xứng đáng là một không gian đặc sắc với những dấu ấn không thể phai mờ về cuộc sống đô thị phát triển toàn diện về mọi mặt.

Phố cổ Hà Nội với chiềudài ngàn năm văn hiến người Việt
Phố cổ Hà Nội với chiềudài ngàn năm văn hiến người Việt

Tổng Quan Phố Cổ Hà Nội

Phố cổ Hà Nội mang trong mình một nét rất riêng về đô thị, nơi phồn hoa đông đúc, lúc nào cũng tấp nập người nhưng vẫn tạo cảm giác yên bình, thanh thản trên trong từng góc phố nhỏ.

Banner Hanoi Old Quarter
một góc phố cổ

Ngày 5 tháng 4 năm 2004, Bộ Văn hoá – Thông tin đã chính thức xếp hạng khu Phố cổ là Di sản lịch sử của Quốc Gia cần được bảo tồn và phát huy.

Vị trí kiến trúc tổng quan

Phố cổ Hà Nội có diện tích khoảng 100 ha với đa dạng lối kiến trúc vô cùng độc đáo. Trước khi thực dân Pháp chiếm đóng tại Hà Nội, các khu phố đều có chung một dáng dấp quen thuộc: các ngôi nhà đều có mái ngói nhỏ, thường có sân chung, lô nhô nối tiếp nhau từ dãy phố này đến dãy phố khác, ngang dọc giống như một bàn cờ.

36 con phố được ngăn với nhau bởi những chiếc cổng lớn xây như bức tường mà bề rộng chiếm cả mặt đường, ban đêm được đóng một cách nghiêm ngặt.

Ngoài ra hệ thống chùa cổ, đình làng, đền, miếu, quán… và cả những nhà thờ tộc cũng được điểm xuyết khắp khu phố sầm uất tạo nên nét cổ kính yên bình hiếm thấy cho “khu chợ lớn của thủ đô”.

Sau khi thực dân Pháp chiếm đóng, hàng loạt vật liệu xây dựng mới và hình thức trang trí kiến trúc châu Âu – Pháp len lỏi khắp không gian Phố cổ và dần dần trở thành những di sản không thể thiếu của Hà Nội.

Nhà thờ lớn với kiến trúc nhà cổ trở thành 1 trong những điểm nhấn văn hóa không thể bỏ qua.
Nhà thờ lớn với kiến trúc nhà cổ trở thành 1 trong những điểm nhấn văn hóa không thể bỏ qua.

Một trong những đặc trưng không thể không kể đến của khu phố này đó chính là mô hình nhiều hộ gia đình cùng sống trong một khu. Hà Nội từ 1954 – 1985, nhiều gia đình từ chiến khu trở về được bố trí ở ghép với nhau, mỗi số nhà có tới ba, bốn hộ gia đình cùng sinh sống, rồi mỗi hộ lại phát triển thêm theo kiểu tam, tứ đại đồng đường… khiến nơi đây trở thành một tổ hợp dân cư phức tạp nhưng vô cùng đặc sắc và mang màu sắc không có ở bất cứ nơi đâu.

Hà Nội 36 phố phường

Phố cổ Hà Nội với cái tên “Hà Nội 36 phố phường” như đã đi vào tiềm thức của nhiều người sống và yêu Hà Nội. Qua nhiều tư liệu xưa, khu vực sầm uất đông vui nhất phố Cổ Hà Nội xưa chính là huyện Thọ Xương (tức quận Hoàn Kiếm và Hai Bà Trưng hiện nay). Những cửa hàng cửa hiệu buôn bán hay sản xuất hàng thủ công xếp xát nhau tạo nên những dãy phố, mỗi con phố nhỏ lại bán một mặt hàng hay hành một nghề riêng biệt và người Việt xưa lấy luôn tên sản phẩm để đặt tên cho phố của mình.

Hà Nội 36 phố phường thuộc 2 phường lớn, mỗi phường có 18 con phố được xuất hiện trong bài vè sau:

Hà Nội 36 phố phường biến mỗi con phố nơi đây thành một làng nghề thu nhỏ giữa lòng Hà Nội
Hà Nội 36 phố phường biến mỗi con phố nơi đây thành một làng nghề thu nhỏ giữa lòng Hà Nội

Phố Cổ Hà Nội Ngày Nay

Phổ cổ Hà Nội ngày nay không chỉ lưu giữ gần như nguyên vẹn những dấu tích xa xưa mà còn đang từng ngày trở thành một điểm đến ưa thích của khách du lịch trong và ngoài nước. Những nét đặc trưng thu hút của phố cổ Hà Nội trở thành niềm tự hào của những người nơi đây.

Ẩm thực khu phố cổ Hà Nội

Ẩm thực Phố cổ Hà Nội chính là sự kết hợp hài hòa giữa những món ăn truyền thống Âu – Á, giữa phong cách sang trọng với phong cách bình dân “vỉa hè” nhưng mang đậm đặc trưng độc đáo chỉ riêng Hà Nội mới có.

Rất ít nơi trên thế giới, những món ăn được công nhận đạt chuẩn giá trị Châu Á lại có mặt trên mọi tuyến đường phố cổ Hà Nội, như bún ốc, bún thang, phở, phở cuốn, bánh cuốn Thanh Trì, bánh tôm Hồ Tây cho đến các loại chè truyền thống,… đều thể hiện nét tinh tế, sành ăn, thanh cảnh và chế biến tinh vi của người Việt xưa, khiến ai thưởng thức chỉ 1 lần cũng sẽ nhớ mãi.

Ngoài ra, một trong những nét đặc trưng của ẩm thực Hà Nội, đó chính là ẩm thực mùa nào thức ấy, giờ nào món ấy. Tháng ba chuyển mùa ăn bánh trôi bánh chay, tháng tám rước đèn ăn bánh trung thu, tháng năm gia đình quây quần làm rượu nếp, mùa thu tới thì thưởng thức hương vị cốm truyền thống kết hợp với hương vị hồng thơm ngon khó cưỡng,…

Hoạt Động Chợ Đêm Phố Cổ

Nằm giữa những con phố nhỏ, chợ đêm Phố cổ sẽ là hoạt động khiến mỗi người khi đặt chân tới đều phải choáng ngợp. Chợ đêm Phổ cổ quy tụ đến gần 4000 gian hàng với rất nhiều các chủng loại, mặt hàng khác nhau từ quần áo, đồ chơi, đồ lưu niệm đến đồ thủ công mỹ nghệ, đồ ăn uống,… với mức giá đa dạng, phù hợp không chỉ với người Hà nội mà còn những du khách ghé quá khám phá Hà Nội nhộn nhịp về đêm.

Không gian chợ đêm phố cổ còn là một bữa tiệc của màu sắc và âm thanh. Đặc biệt là vào dịp tết Trung thu, lễ Giáng Sinh hay tết Nguyên Đán thì những chiếc đèn lồng, chiếc đèn ông sao, đồ trang trí lung linh,… khiến bất cứ ai đi qua cũng phải ngoảnh nhìn.

Hãy cùng bạn bè, người thân tản bộ mỗi cuối tuần ở Chợ đêm Phố cổ để thưởng thức những món ăn ngon, thư giãn và nạp đầy năng lượng bằng việc hòa mình vào những màn trình diễn đặc sắc nhé!

Hoạt Động Phố Đi Bộ Phố Cổ

Ngày 1 tháng 9 năm 2016, UBND TP Hà Nội chính thức khai trương 16 tuyến Phố đi bộ khu vực quanh hồ Hoàn Kiếm mỗi cuối tuần vào tối thứ 6, ngày thứ 7 và Chủ nhật.

Với mục đích giới thiệu không gian, văn hóa, kiến trúc khu Phố cổ, nhất là giới thiệu văn hóa ẩm thực cùng với những giá trị văn hóa phi vật thể của Việt Nam, Phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm trở thành không gian văn hóa đặc trưng không thể thiếu của Hà Nội.

Không gian chính đi bộ được triển khai trên các tuyến đường bao quanh hồ Hoàn Kiếm: bắt đầu từ đầu đường Đinh Tiên Hoàng, rồi tới Hàng Khay, ½ con đường Lê Thái Tổ – phía hồ Hoàn Kiếm cho đến con phố Hàng Bài, Bảo Khánh tạo thành một không gian tròn khi mọi giá trị văn hóa dân tộc Việt được lên ngôi.

Ban ngày, khu vực Phố đi bộ sẽ dành cho các hoạt động trò chơi dân gian, trò chơi tập thể mang tính cộng đồng người Việt xưa như ô ăn quan, nhảy dây, đánh chuyền, kéo co…với những sạp hàng nhỏ bán đồ truyền thống: quầy bán tò he, mặt nạ giấy bồi, đèn ông sao hay đơn giản chỉ là một vài gánh hàng rong chất đầy thứ quà vặt đang yêu của người Việt: bánh nếp, bánh tẻ, cốm, sấu… tạo nên một không gian Hà Nội như đã xưa lắm rồi hiện về đầy hoài niệm, tách bạch với sự ồn ã và vô cùng rõ nét.

Khác với ban ngày yên tĩnh, phố đi bộ vào những buổi tối cuối tuần trở nên nhộn nhịp hơn với bữa tiệc màu sắc, âm thanh vô cùng sống động.

Một góc nhỏ bên cạnh những trò chơi dân gian là những hoạt động nghệ thuật đường phố hấp dẫn. Góc khác bên cạnh những âm nhạc sôi động, những điệu nhảy hiện đại là những giai điệu nghệ thuật truyền thống như ca trù, trầu văn, hát sẩm,… – những âm nhạc dân tộc không phải lúc nào cũng được thưởng thức.

Ngoài ra, UBND TP Hà Nội còn bố trí 7 điểm biểu diễn nghệ thuật cổ định, đem lại nhiều sắc thái cho khu Phố đi bộ bao gồm:

  • Biểu diễn hòa tấu, độc tấu nhạc cụ dân tộc, kèn;
  • Biểu diễn các vở kịch ngắn, trích đoạn vở diễn;
  • Biểu diễn chương trình nghệ thuật cải lương, chèo, quan họ Bắc Ninh;
  • Biểu diễn chương trình nghệ thuật tạp kỹ, xiếc;
  • Biểu diễn hát sẩm dân gian;
  • Biểu diễn nhạc đương đại, nhạc nhẹ;
  • Trình diễn Flamenco;

Phố đi bộ Phố cổ trở thành một bữa tiệc “văn hóa” đa dạng dành cho mọi người ở mọi lứa tuổi khác nhau. Các giá trị văn hóa dân tộc hiện lên sống động, được nơi đây lưu giữ một cách hợp lý, hiệu quả, không làm mất đi bản chất trong sáng, yên bình vốn có.
Không gian đi bộ quanh hồ Hoàn Kiếm đang từng ngày trở thành cầu nối giao lưu văn hóa – nghệ thuật  không chỉ người dân trong nước mà còn cả quốc tế khi một lần ghé thăm Hà Nội.

Khác với nhiều mô hình Phố cổ khác trên thế giới, Phố cổ Hà Nội hiện nay là nơi diễn ra đồng thời đa dạng các hoạt động văn hóa – xã hội. Với những ngôi nhà như tranh vẽ xen kẽ, điểm xuyết những quán cà phê nhỏ vệ đường sẽ, Phố cổ Hà Nội – hơi thở sống động, luôn nhộn nhịp, đông đúc và tràn đầy sức sống của thủ đô sẽ luôn là điểm đến khám phá mãi không bao giờ cũ.